Psoriasis

Algemeen

Etiologie: onbekend, komt in families voor en is geassocieerd met bepaalde HLA-typen. Psoriasis valt uiteen in een aantal ziektebeelden. Het is nog onduidelijk of het hier gaat om verschillende ziekten of om verschillende manifestaties van dezelfde ziekte. Hieronder bespreken we kort de verschillende vormen.

Vormen van psoriasis

Plaquepsoriasis (90% psoriasispatienten)

Symptomen: enkele scherp omschreven erythematosquameuze plaques met zilverkleurige schilfering die bij krabben vervloeid tot kaarsvet. Voorkeurslokaties zijn strekzijde ellebogen, knieen, behaarde hoofd en regio sacralis (symmetrie!). Chronisch beloop.
DD/ seborroisch eczeem (op behaarde hoofd), syfilis (muntgrote plaques).
 
Psoriasis guttata (volw. 2%, kinderen 70%)
Symtomen: exantheem van erythemato-squameuze plaques en papels. Bij kinderen is de prognose uitstekend (spontane remissie in weken).
DD/ 'kinderexanthemen', secundaire syfilis, pityriasis lichenoides chronica.
 
Erytrodermatische psoriasis
Symptomen: gegeneraliseerd erytheem met schilfering. Niet specifiek voor psoriasis, slechts 20% van de patienten met dit syndroom hebben psoriasis. Cave: dehydratie, nierinsufficientie!
 
Gegeneraliseerde pustuleuze psoriasis
Symptomen: ziek voelen, hoge koorts, pustels gevolgd door desquamatie; volledige remissie en recidief na enkele maanden.
DD/ Sneddon-Wilkinson, M. Reiter
 
Acrodermatitis continua Hallopeau
Symptomen: gelokaliseerde pustulose aan de acra, kan overgaan in een gegeneraliseerde pustuleuze psoriasis

Verschijnselen bij psoriasis

Nagelafwijkingen

Psoriasis van de nagels komt bij 10-55% van de patienten voor. Klassiek zijn de 'putjes'.
DD/ lichen ruber planus, onychomycose, onychodystrofie
 
Psoriasis artropathica (=artritis psoriatica)
Symptomen: 85% i.c.m. nagelafwijkingen, het beeld past ook bij primair chronisch reuma.
DD/ Reumatoide artritis, artritis mutilans, spondylitis en sacro-iliits.
Voor deze diagnose moet RA-serologie negatief zijn!

Behandeling

Lokale behandeling
Corticosteroiden: sterke preparaten nodig, atrofische huid is nadeel.
Teer: koolteer 3-10% in zinkpasta is effectief, een bezwaar is de geur en verkleuring.
Ditranol: gelijkdelijke verhoging van de concentratie op geleide van resultaat.
Foto (chemo)therapie: UVB-bestraling, 2x per week gedurende 2-3 maanden.
PUVA-therapie: combinatie van systemisch of lokaal psoraleen en nabestraling met UVA, totaal aantal behandelingen moet beperkt blijven vanwege carcinogeniciteit.

Systemische behandeling

Vitamine-A-zuurderivaten (aciterin): 0,5-1 mg/kg/dag, bijwerkingen zijn droge lippen, tijdelijke haaruitval, leverfunctiestoornissen en teratogeniciteit (anticonceptie tot 2 jaar na behandeling!)
Ciclosporine: specialistische behandeling onder regelmatige bloedcontrole vanwege nierfunctiestoornissen.
Methotrexaat: zeer effectief, maar vanwege de bijweringen (leverfunctiestoornissen, alcoholverbod) gereserveerd voor therapieresistente vormen. Alleen door specialist in te stellen onder frequente controle.
 
Noot: biologicals zoals Humira® worden op dit moment in experimentele setting toegepast in gespecialiseerde centra en zijn nog geen onderdeel van de standaardbehandeling van psoriasis, naast de serieuze bijwekingen spelen ook de kosten hierin een rol.